تأثیر درگیری‌های منطقه‌ای بر انرژی جهان

به گزارش صدای بورس، آخرین تحلیل‌های اقتصادی نهادهای مالی و بین‌المللی نشان می‌دهد که درگیری نظامی در خاورمیانه و به‌ویژه اقدامات نظامی علیه ایران، بزرگترین افزایش تورم جهانی انرژی در ۲۵ سال گذشته را رقم زده است. این شوک عرضه از بحران نفتی سال ۱۹۹۰ و حتی جنگ اوکراین در سال ۲۰۲۲ فراتر رفته است.

گسترده‌ترین شوک قیمت انرژی

براساس محاسبات اقتصاددانان بانک سرمایه‌گذاری یوبی‌اس (UBS) سوئیس، در ماه منتهی به اواسط آوریل ۲۰۲۶، میانگین افزایش قیمت حامل‌های انرژی در سطح جهان به ۵.۵ درصد رسیده است، این رقم فراتر از نرخ تورم انرژی ثبت‌شده پس از آغاز جنگ روسیه و اوکراین در مارس ۲۰۲۲ است.

آرند کاپتین، رئیس تحقیقات اقتصاد و استراتژی جهانی UBS، تأکید کرده است: «این افزایش قیمت‌ها به‌طور گسترده در حدود دوسوم کشورهای جهان مشاهده شده است و یک شوک هماهنگ‌شده جهانی به قیمت انرژی ناشی از تحولات خاورمیانه را منعکس می‌کند.»

صندوق بین‌المللی پول؛ بزرگترین شوک عرضه انرژی در تاریخ مدرن

صندوق بین‌المللی پول (IMF) در تازه‌ترین گزارش «چشم‌انداز اقتصاد جهان» که در جلسات بهاره واشنگتن منتشر شد، اعلام کرده است که ادامه درگیری‌ها، اقتصاد جهانی را در آستانه رکود قرار داده است.

کریستالینا جورجیوا، مدیرعامل صندوق بین‌المللی پول، این بحران را «بزرگترین شوک عرضه انرژی در تاریخ مدرن» توصیف کرده است. بر اساس سناریوی نامطلوب این نهاد، در صورت ادامه جنگ، قیمت هر بشکه نفت به ۱۰۰ دلار و نرخ تورم جهانی به بالای ۶ درصد خواهد رسید.

کاهش ۱۰میلیون‌بشکه‌ای عرضه نفت جهان

آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) نیز در جدیدترین گزارش ماهانه خود اعلام کرد که در مارس ۲۰۲۶، عرضه نفت جهان بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز کاهش یافت که بزرگترین اختلال ثبت‌شده در تاریخ محسوب می‌شود. این آژانس پیش‌بینی خود را از رشد تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ از افزایش ۶۴۰ هزار بشکه در روز به کاهش ۸۰ هزار بشکه در روز اصلاح کرد؛ این اولین کاهش سالانه تقاضا از زمان همه‌گیری کوویدـ‌۱۹ است.

افزایش بی‌سابقه قیمت نفت و گاز

قیمت نفت برنت از حدود ۷۲ دلار پیش از آغاز حملات، به بیش از ۱۰۲ دلار در هر بشکه رسیده است، همچنین قیمت گاز طبیعی اروپا (TTF) حدود ۵۹ درصد و شاخص کالاهای UBS حدود ۱۷ درصد افزایش داشته است.

علت بی‌سابقه‌بودن شوک اقتصادی

۱. انسداد همزمان چند مسیر انرژی: حملات به تأسیسات انرژی در عربستان و امارات و مسدودشدن تنگه هرمز (عبورگاه ۲۰ درصد نفت جهان) به‌طور همزمان رخ داده است.

۲. بزرگترین اختلال عرضه در تاریخ: کاهش بیش از ۱۰ میلیون بشکه‌ای عرضه نفت در ماه مارس بی‌سابقه است.

۳. لنگرگسیختگی انتظارات تورمی: به‌خلاف سال ۲۰۲۲، بازارها باور دارند که این شوک پایدار خواهد بود، که بانک‌های مرکزی را به سیاست‌های انقباضی شدیدتر وامی‌دارد.

چشم‌انداز آینده

با اعلام محاصره دریایی تنگه هرمز توسط ایالات متحده تحلیلگران مؤسساتی مانند بلومبرگ اکونومیکس هشدار داده‌اند که در صورت شکست آتش‌بس، قیمت نفت می‌تواند به ۱۵۰ دلار و در سناریوی گسترش حملات به تأسیسات ایران، به ۲۰۰ دلار در هر بشکه برسد. کشورهای جنوب شرق آسیا که ۶۰ درصد نفت و ۸۰ درصد گاز خود را از خاورمیانه تأمین می‌کنند، هم‌اکنون با بحران عمیق انرژی مواجه شده‌اند.